شکر چیست؟ راهنمای کامل آشنایی با انواع شکر، روش تولید، کاربردها و نکات مهم خرید
مقدمه
شکر یکی از مهمترین و پرمصرفترین مواد غذایی در جهان است که به دلیل طعم شیرین، قابلیت انحلال بالا و کاربردهای گسترده در صنایع مختلف، جایگاه ویژهای در زندگی روزمره انسان دارد. این ماده غذایی عمدتاً از گیاهان نیشکر و چغندر قند استخراج میشود و پس از طی مراحل مختلف فرآوری، به صورت کریستالهای سفید یا قهوهای در اختیار مصرفکنندگان قرار میگیرد.
شکر علاوه بر استفاده در منازل، یکی از اصلیترین مواد اولیه در صنایع غذایی، نوشیدنی، شیرینیپزی، شکلاتسازی، لبنیات، داروسازی و بسیاری از صنایع دیگر محسوب میشود. امروزه تقریباً هیچ کارخانه تولید مواد غذایی را نمیتوان یافت که به نوعی از شکر در فرآیند تولید محصولات خود استفاده نکند.
تاریخچه شکر
قدمت استفاده از شکر به بیش از دو هزار سال پیش بازمیگردد. نخستین شواهد استخراج شکر از نیشکر در کشور هند مشاهده شده است. پس از آن، روش تولید شکر به چین، ایران، کشورهای عربی و سپس اروپا منتقل شد.
در گذشته شکر کالایی بسیار گرانقیمت بود و تنها افراد ثروتمند توانایی استفاده از آن را داشتند، اما با پیشرفت فناوری، توسعه کشاورزی و افزایش ظرفیت کارخانههای تولیدی، شکر به یکی از رایجترین مواد غذایی جهان تبدیل شد.
امروزه کشورهای برزیل، هند، تایلند، چین و کشورهای اروپایی (فرانسه) از بزرگترین تولیدکنندگان شکر محسوب میشوند.
شکر از چه چیزی تولید میشود؟
دو منبع اصلی تولید شکر عبارتاند از:
نیشکر
نیشکر گیاهی گرمسیری است که در مناطق با آبوهوای گرم رشد میکند. میزان ساکارز موجود در ساقه نیشکر بسیار بالا بوده و همین موضوع آن را به یکی از بهترین منابع تولید شکر تبدیل کرده است.
چغندر قند
چغندر قند در مناطق معتدل و سردسیر کشت میشود و بخش عمده شکر مصرفی بسیاری از کشورها از این گیاه تأمین میشود.
از نظر ترکیبات شیمیایی، شکر تولید شده از نیشکر و چغندر تفاوت قابل توجهی ندارد و هر دو عمدتاً از ساکارز تشکیل شدهاند.
مراحل تولید شکر
تولید شکر فرآیندی دقیق و صنعتی است که شامل چندین مرحله میشود.
برای آشنایی با ۰ تا ۱۰۰ فرآیند تولید شکر از چغندر قند می توانید مقالات تکنولوژی قند را به صورت رایگان مطالعه فرمایید.
| مراحل | توضیحات |
|---|---|
| ۱. برداشت محصول | در اولین مرحله، نیشکر یا چغندر قند از مزارع برداشت شده و به کارخانه منتقل میشود. |
| ۲. شستوشو | مواد اولیه به طور کامل شسته میشوند تا هرگونه خاک، سنگریزه و آلودگی از بین برود. |
| ۳. استخراج شیره | با استفاده از دستگاههای مخصوص، شیره گیاه استخراج میشود. |
| ۴. تصفیه | در این مرحله ناخالصیها حذف شده و شیره شفاف میشود. |
| ۵. تغلیظ | آب اضافی شیره در دستگاههای تبخیرکننده گرفته میشود. |
| ۶. کریستالسازی | با کاهش میزان آب، کریستالهای شکر تشکیل میشوند. |
| ۷. سانتریفیوژ | کریستالها از ملاس جدا میشوند. |
| ۸. خشک کردن | شکر در دستگاههای مخصوص خشک میشود. |
| ۹. بستهبندی | در پایان، محصول در بستهبندیهای مختلف آماده عرضه به بازار خواهد شد. |
انواع شکر
در بازار انواع مختلفی از شکر وجود دارد که هر کدام کاربرد مخصوص خود را دارند.
| نوع شکر | توضیحات |
|---|---|
| شکر سفید | رایجترین نوع شکر است که در آشپزی، قنادی، تهیه نوشیدنی و مصارف خانگی استفاده میشود. |
| شکر قهوهای | این نوع شکر مقداری ملاس طبیعی در خود دارد و رنگ آن قهوهای است. طعم آن نسبت به شکر سفید کمی متفاوت است و در برخی دستورهای آشپزی و شیرینیپزی کاربرد دارد. |
| شکر دارویی | این نوع شکر مصرف دارویی دارد. برای مثال برای تهیه سرم های قندی مورد استفاده قرار می گیرد و کمترین ناخالصی را بین شکر های تولید شده دارد. |
| شکر پودری | از آسیاب کردن شکر سفید تهیه شده و در تهیه خامه، کیک، شیرینی و انواع دسر کاربرد فراوان دارد. |
ترکیبات شکر
اصلیترین ترکیب موجود در شکر، ساکارز است.
ساکارز نوعی کربوهیدرات ساده محسوب میشود که در بدن به گلوکز و فروکتوز تبدیل شده و انرژی مورد نیاز سلولها را تأمین میکند.
هر گرم شکر حدود ۴ کیلوکالری انرژی تولید میکند.
ارزش غذایی شکر
شکر تقریباً فاقد پروتئین، چربی و فیبر است و عمده ارزش آن به تأمین انرژی مربوط میشود.
به طور متوسط در هر ۱۰۰ گرم شکر:
- انرژی: حدود ۴۰۰ کیلوکالری
- کربوهیدرات: حدود ۱۰۰ گرم
- چربی: صفر
- پروتئین: صفر
- فیبر: صفر
کاربردهای شکر
کاربرد شکر بسیار گستردهتر از آن چیزی است که تصور میشود.
مهمترین کاربردهای شکر عبارتاند از:
نوشابه و ….
- تولید انواع نوشابه
- آبمیوه
- شیرینی
- کیک
- شکلات
- بیسکویت
- بستنی
- لبنیات
- مربا
- کمپوت
- ژله
- نوشیدنیهای انرژیزا
- صنایع دارویی
- تولید شربتها
- صنایع غذایی
- صنایع کنسرو
تفاوت شکر و قند
بسیاری از افراد تصور میکنند شکر و قند دو ماده متفاوت هستند.
در حقیقت قند همان شکر است که پس از مرطوب شدن، فشردهسازی و قالبگیری به شکل حبه یا مکعب تولید میشود.
بنابراین ماده اولیه هر دو یکسان است.
تفاوت شکر سفید و شکر قهوهای
یکی از سوالات رایج مصرفکنندگان، تفاوت این دو نوع شکر است.
شکر سفید طی فرآیند تصفیه کامل تولید میشود و تقریباً فاقد ملاس است.
اما شکر قهوهای مقدار کمی ملاس طبیعی دارد که باعث ایجاد رنگ، عطر و طعم متفاوت آن میشود.
از نظر میزان کالری، تفاوت این دو بسیار ناچیز است.
ویژگیهای شکر باکیفیت
یک شکر استاندارد باید دارای ویژگیهای زیر باشد:
رنگ یکنواخت و ….
- رنگ یکنواخت
- کریستالهای سالم
- فاقد بوی نامطبوع
- بدون ناخالصی
- بدون رطوبت اضافی
- قابلیت حل شدن سریع
- بستهبندی استاندارد
- رعایت اصول بهداشتی در تولید
شرایط نگهداری شکر
نقش شکر در صنایع غذایی
آیا مصرف زیاد شکر مضر است؟
شکر منبع انرژی است، اما مانند هر ماده غذایی دیگر، مصرف بیش از اندازه آن میتواند مشکلاتی ایجاد کند.
مصرف زیاد شکر ممکن است با افزایش خطر پوسیدگی دندان، اضافهوزن و برخی بیماریهای متابولیک همراه باشد. به همین دلیل، متخصصان تغذیه توصیه میکنند مصرف شکر در حد اعتدال و در چارچوب یک رژیم غذایی متنوع و متعادل باشد.
نقش شکر در اقتصاد
شکر یکی از مهمترین کالاهای استراتژیک جهان است.
سالانه میلیونها تن شکر در سراسر دنیا تولید میشود و هزاران کارخانه، شرکت حملونقل، صنایع بستهبندی و واحدهای تولید مواد غذایی به این محصول وابسته هستند.
رشد صنعت شکر نقش مهمی در ایجاد اشتغال، توسعه کشاورزی و افزایش تولید صنایع غذایی دارد.
شما می توانید برای آشنایی با شکر در تجارت جهانی مقالات( شکر در تجارت جهانی )را مطالعه فرمایید.
آینده صنعت شکر
با افزایش جمعیت جهان و رشد صنایع غذایی، تقاضا برای شکر همچنان بالا باقی مانده است. در کنار آن، فناوریهای نوین موجب بهبود کیفیت تولید، کاهش مصرف انرژی، افزایش بهرهوری و ارتقای استانداردهای بهداشتی در کارخانههای تولید شکر شدهاند.
شما می توانید برای آشنایی با صنعت شکر در جهان مقالات( صنعت شکر در جهان )را مطالعه فرمایید.
جمعبندی
شکر یکی از مهمترین مواد اولیه در صنایع غذایی و یکی از پرمصرفترین محصولات خوراکی در جهان است. این ماده از نیشکر یا چغندر قند استخراج میشود و پس از طی مراحل مختلف فرآوری، در انواع گوناگون مانند شکر سفید، شکر قهوهای، شکر دانهریز و شکر پودری به بازار عرضه میشود. آشنایی با فرآیند تولید، انواع شکر، کاربردها، روش صحیح نگهداری و نکات مهم هنگام خرید، به مصرفکنندگان و فعالان صنایع غذایی کمک میکند تا انتخابی آگاهانهتر داشته باشند.
برای آشنایی با کارخانه های قند ایران می توانید نقشه را مطالعه و تماشا نمایید.
شما می توانید برای خرید شکر با ما در تماس باشید.
بدون دیدگاه